Zasady przyznawania świadczeń emerytalnych określone są przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Ustawa ta różnicuje zasady ustalania warunków wymaganych do uzyskania prawa do emerytury w zależności od daty urodzenia osób ubezpieczonych.

W Polsce wiek emerytalny wynosi obecnie 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn. Świadczenia społeczne są obsługiwane oddzielnie dla rolników (KRUS) oraz dla reszty pracujących (ZUS).
Jednak wyłącznie wiek nie wystarczy do osiągnięcie ustawowego wieku emerytalnego, są bowiem dwa rodzaje emerytur:

Emerytura wg starych zasad
Emerytury ustalane według starych zasad dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r.
Emerytura przysługuje osobom, które osiągnęły wiek emerytalny i mają udokumentowany wymagany okres zatrudnienia.

Emerytura wg nowych zasad
Zgodnie z przepisami reformy emerytalnej, dla urodzonych po 31 grudnia 1948 r. W nowym systemie staż pracy jest nieistotny, wymagany jest natomiast odpowiedni poziom indywidualnego konta ubezpieczonego. Innymi słowy – emerytura zależy od wysokości kapitału zgromadzonego przez całe życie.

W starym systemie możliwe jest przechodzenie na wcześniejszą emeryturę.

Prawo do wcześniejszej emerytury mają kobiety, które ukończyły 55 lat i:
- wykazały co najmniej 30-letni okres ubezpieczeniowy, albo
- wykazały co najmniej 20-letni okres ubezpieczenia, jeśli zostały uznane (przez lekarza orzecznika lub komisję orzekającą ZUS) za całkowicie niezdolne do pracy.
Prawo do wcześniejszej emerytury mają też mężczyźni, którzy ukończyli 60 lat, udowodnili co najmniej 25-letni okres ubezpieczeniowy i zostali uznani za całkowicie niezdolnych do pracy. Na mocy dokonanej 8 maja 2008 r. nowelizacji ustawy emerytalno-rentowej, prawo do emerytury mają też mężczyźni, którzy ukończyli 60 lat i udowodnili co najmniej 35-letni okres ubezpieczeniowy.

Zarówno kobiety, jak i mężczyźni, nawet jeśli spełniają powyższe warunki, niekoniecznie uzyskają prawo do wcześniejszej emerytury. Muszą jeszcze spełnić dwa inne warunki:

- ostatnio, przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę powinni być pracownikami,
- w ciągu ostatnich 24 miesięcy podlegania ubezpieczeniom powinni pozostawać w stosunku pracy przez co najmniej 6 miesięcy.

Nie jest wymagany 6-miesięczny okres pozostawania w stosunku pracy w ciągu ostatnich 24 miesięcy ubezpieczenia od osób, które w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę są uprawnione do renty z tytułu niezdolności do pracy. W takim przypadku wystarczy jakikolwiek okres ubezpieczenia pracowniczego. Ubezpieczenie takie (pracownicze) musi być jednak ostatnim ubezpieczeniem, jakiemu podlegał rencista. Jeżeli osoba składająca wniosek o wcześniejszą emeryturę udowodni, że przez cały wymagany okres ubezpieczenia podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania pracy, to nie obowiązuje ją warunek 6-miesięcznego ubezpieczenia pracowniczego w ciągu ostatnich 24 miesięcy.

Emerytura pomostowa (zwana również pomostówką) – świadczenie pieniężne przysługujące niektórym pracownikom wykonującym pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, spełniającym dodatkowo określone wymagania, ustające w momencie nabycia przez uprawnionego prawa do emerytury, osiągnięcia określonego wieku lub jego śmierci.

Prace w szczególnych warunkach
Prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku.

Prace o szczególnym charakterze

Prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się.

USTAWA O EMERYTURACH POMOSTOWYCH
Artykuł 4 Ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych określa warunki, po spełnieniu których możliwe jest nabycie prawa do emerytury pomostowej. Zgodnie z tym zapisem, prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
- urodził się po 31 grudnia 1948 r.,
- ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat,
- osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn,
- ma okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn,
- przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze,
- po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,
- nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.

Tylko po spełnieniu łącznie wszystkich tych warunków możliwe jest nabycie prawa do emerytury pomostowej.

Należy także pamiętać, że dla niektórych grup zawodowych ustalone są w art. 5 - 11 ustawy odrębne warunki przechodzenia na emeryturę pomostową w wieku niższym, niż 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn.